08 sep De Kamerbrief en het PBL rapport…
Beste leden,
De Kamerbrief van minister Van Essen van 26 juni jl. heeft terecht veel stof doen opwaaien. Niet iedereen zag direct wat er werkelijk achter de bijna cryptische normen en cijfers schuilgaat. De technische formuleringen verhullen echter de harde werkelijkheid.
Achter deze cijfers gaan maatregelen schuil die diep ingrijpen in de toekomst van onze landbouw. Het werd dan ook snel duidelijk dat het noodzakelijk was om hierover informatieavonden te organiseren en onze leden inzicht te geven in wat deze plannen werkelijk betekenen. Samen met een aantal andere organisaties hebben we de afgelopen tijd door het hele land bijeenkomsten georganiseerd. Dat bleek een schot in de roos.
De opkomst was ongekend. Grote aantallen boeren kwamen naar de bijeenkomsten, bezorgd over hun toekomst. Nog steeds ontvangen we aanvragen voor nieuwe avonden. Die zorgen hebben we helaas niet kunnen wegnemen. Wél bleek er een enorme behoefte om boeren uit te leggen én voor te rekenen wat deze maatregelen concreet betekenen voor individuele bedrijven, wanneer zij op deze manier worden doorgezet.
Vanuit de overheid kwam kritiek dat wij de situatie te zwart zouden schetsen. Volgens hen zijn er voldoende maatregelen beschikbaar – of zullen deze nog worden ontwikkeld – waarmee de voorgestelde normen haalbaar zouden zijn.
NMV denkt daar fundamenteel anders over.
Afgelopen week werden we daarin nadrukkelijk bevestigd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), met de publicatie van hun reflectie op de Kamerbrief. Sterker nog: volgens het PBL moet er onder deze plannen zelfs nóg een schep bovenop.
Wie de reflectie van het PBL leest, kan moeilijk anders dan somber worden. Voor de organisaties die gezamenlijk de informatieavonden organiseren, kwam de inhoud helaas niet als een verrassing. De zorgen die wij daar al wekenlang uitspreken, blijken niet overdreven, maar zeer reëel.
Managementmaatregelen zullen bij lange na niet voldoende zijn om de emissienorm van 0,164 kg NH3 per kg fosfaatrecht te halen. De gemiddelde emissie ligt op dit moment immers bijna de helft hoger. Er zullen dus daarnaast forse investeringen nodig zijn om emissies terug te dringen.
En daar wringt de schoen. Het PBL stelt ronduit dat een groot deel van de veehouders de noodzakelijke investeringen waarschijnlijk niet kan dragen en dus zal “afvallen”. Met andere woorden: ondernemers die de investeringen niet kunnen financieren, verdwijnen.
Melkveehouders worden daarmee bovendien geacht zelf de krimp van hun eigen sector te financieren, door de koppeling van nauwelijks haalbare emissiereductiedoelen aan fosfaatrechten.
En alsof dat nog niet genoeg is, concludeert het PBL dat zelfs wanneer álle voorgestelde maatregelen zijn doorgevoerd, de reductiedoelen waarschijnlijk nog steeds niet worden gehaald. Om vergunningverlening weer op gang te brengen, zou vervolgens alsnog een generieke korting tot 10 procent op de fosfaatrechten noodzakelijk kunnen zijn!
De kromme werkelijkheid is dat een veehouder die er ondanks alles in slaagt om uiteindelijk aan de norm te voldoen, na een generieke korting op zijn fosfaatrechten mogelijk opnieuw bóven die norm uitkomt.
Een werkelijk duivels dilemma. Investeren in dure maatregelen, zonder zekerheid dat daarmee het probleem wordt opgelost. Nog los van de vraag of banken dergelijke investeringen, met deze enorme onzekerheden, überhaupt willen financieren.
Een hogere kostprijs zonder extra inkomsten?
De vraag stellen is hem beantwoorden.
Daarnaast concludeert het PBL dat het allerminst zeker is dat de vergunningverlening door de uitvoering van deze Kamerbrief weer op gang komt. Zeker niet op korte termijn. Ook dit is precies wat wij tijdens onze informatieavonden steeds hebben aangegeven.
Rond de N2000-habitats waar de KDW wordt overschreden, zal uitvoering van de voorgestelde maatregelen in vrijwel alle gevallen niet leiden tot een onderschrijding daarvan. Dat betekent dat de vergunningverlening in die gebieden nog steeds niet op gang kan komen.
Sterker nog: ook de investeringen die volgens het PBL noodzakelijk zijn om de emissies terug te dringen, kunnen daardoor mogelijk niet eens worden vergund.
In de aangewezen stroken zal op termijn geen fatsoenlijke en winstgevende melkveehouderij meer mogelijk zijn. Zelfs een biologische of extensieve bedrijfsvoering biedt daar geen zekerheid. De gevolgen laten zich raden: deze gebieden zullen geleidelijk veranderen in extra natuur en opnieuw verdwijnt maar liefst 180.000 hectare goede landbouwgrond.
En waarvoor?
Tot slot kan zelfs het PBL geen duidelijk antwoord geven op de vraag wat de daadwerkelijke effecten van het voorgenomen beleid op de natuur zullen zijn. De bewering dat het beleid positief zal uitpakken, is volledig gebaseerd op modelberekeningen.
Ook maatregelen waarvan het PBL concludeert dat zij niet additioneel bijdragen aan emissiereductie – zoals een norm voor grondgebondenheid – worden alsnog voorgesteld. Dat maakt duidelijk dat dergelijke maatregelen niet primair een milieudoel dienen, maar simpelweg extra politieke keuzes zijn.
Voor NMV bevestigt het PBL-rapport daarom wat wij al vanaf het begin hebben gezegd: de gevolgen van de stikstofbrief van Van Essen zijn desastreus voor de Nederlandse melkveehouderij.
Het kabinet stuurt met deze brief in de praktijk op verdere krimp van de veestapel en op het omvormen van landbouwgrond en grasland naar natuur en andere ruimtelijke invullingen. Ondernemers worden geconfronteerd met steeds hogere eisen, steeds grotere financiële risico’s en steeds minder zekerheid over hun toekomst.
NMV strijdt hier al hard tegen. Maar na de conclusies van het PBL zullen wij ons alleen maar harder verzetten.
Ook tijdens de komende informatieavonden zullen wij deze feiten en gevolgen blijven benoemen. Want boeren hebben recht op duidelijkheid. Op eerlijke informatie. En op een overheid die niet via onhaalbare normen en steeds nieuwe beperkingen een sector langzaam maar zeker wegduwt.
Bent u nog niet bij een informatieavond geweest? Houd dan onze Social Media kanalen en ledenberichten goed in de gaten.
Wij gaan door. De brief moet van Tafel!